Alles over het vo

Eerste- en tweedegraads bevoegdheid

Om op het voortgezet onderwijs les te mogen geven, heb je een bevoegdheid nodig. Tweedegraads óf eerstegraads. Je bevoegdheid bepaalt of je mag lesgeven aan alleen de onderbouw, of ook aan de bovenbouw. Welke bevoegdheid je hebt, ligt aan je opleiding.

Een tweedegraads bevoegdheid houdt in dat je voldoet aan de bekwaamheidseisen vo/bve, en dat je mag lesgeven aan:

• de eerste drie klassen van havo en vwo
• het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)
• het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie (bve)

Een tweedegraads bevoegdheid haal je via een lerarenopleiding aan een hogeschool. Je kiest een vak waarin je wilt lesgeven, en daarvoor haal je je bevoegdheid.

Een lerarenopleiding is in principe een vierjarige hbo-opleiding. Je kunt de studie vaak ook in deeltijd doen. En in sommige gevallen kom je in aanmerking voor een verkort opleidingstraject.

Voor zij-instromers, herintreders en mensen met een pabo-diploma zijn er maatwerktrajecten. En als je al een bachelordiploma hebt kun je de eenjarige kopopleiding volgen. Je kunt je tweedegraads bevoegdheid ook halen via een duale opleiding, waarbij je studeert en tegelijk werkt als Leraar In Opleiding (LIO).

Opleiden in de school
Studenten aan een lerarenopleiding volgen steeds vaker een groot deel van hun opleiding in de praktijk: op de school. Het voordeel is dat je direct meedraait in het schoolgebeuren, zo kun je theorie en praktijk dus makkelijk koppelen. En je doet gelijk leservaring op. Ook voor de school heeft deze vorm van opleiden voordelen: je levert extra lescapaciteit en bevoegde leraren vinden het vaak een uitdaging om als coach voor studenten op te treden.

Een eerstegraads bevoegdheid houdt in dat je voldoet aan de bekwaamheidseisen vho (voorbereidend hoger onderwijs), en dat je daarom mag lesgeven aan:

• De hele onderbouw van het voortgezet onderwijs, maar ook
• De bovenbouw van het havo en het vwo.

Je eerstegraads bevoegdheid kun je behalen via de universitaire lerarenopleiding na je master of de master of education na de bachelor. Ook bij de hbo-lerarenopleidingen kun je je eerste graads bevoegdheid halen via een master. Je moet dan wel al de tweedegraads bevoegdheid hebben voor deze vakken. De meeste hbo-lerarenopleidingen werken hiervoor samen met een of meerdere universiteiten.

De eenjarige universitaire lerarenopleiding kun je doen nadat je een doctoraal- of masterdiploma hebt gehaald. Sluit je studie niet direct aan bij het schoolvak, houd er dan rekening mee dat je de ontbrekende vakinhoudelijke kennis zult moeten bijspijkeren. 

Zij-instromers en hbo-bachelors kunnen vaak een verkorte opleiding op maat volgen. Heb je een universitair bachelordiploma op zak? Dan kun je een educatieve master volgen van twee jaar. Je krijgt dan naast vakinhoud ook de lerarenopleiding. Voor welke vakken je een educatieve master kunt doen, verschilt per universitaire lerarenopleiding.