Hoe worden startende docenten in het voortgezet onderwijs (vo) begeleid op de scholen? Wat zijn de inzichten en hoe wordt het aangepakt? In opdracht van de de sectortafel vo zijn in 2011 acht scholen bezocht, verspreid over het hele land, die trots zijn op de wijze waarop zij hun startende collega’s begeleiden. Lees hier de ervaringen van de begeleiders, starters en schoolleiders.
Marne College Bolsward: Begeleiding via coachingscontract; ook voor zittende docenten
Kwalitatief goed en inspirerend onderwijs bieden met een uitdagende leeromgeving, dat wil het Marne College. In het schoolbestuur CVO Zuid-West Fryslân, waar de school deel van uitmaakt, is een duidelijke visie ontstaan op professionele ontwikkeling van zittende docenten en ook op nieuwe medewerkers. Dat vraagt natuurlijk investeringen, maar de schoolleiding staat pal achter de begeleiding. Minke Koornstra, sectordirecteur VMBO, merkt dat de begeleiding steeds meer ingebed raakt in de schoolcultuur: ‘Goede begeleiding heeft een olievlekwerking. Ook zittende docenten kunnen gebruik maken van de begeleiding en dat gebeurt steeds meer. De teamleider kijkt samen met de Intern Opleider of docentbegeleider en de betreffende docent naar een aanpak. Dan volgt een coachingscontract waarin wordt afgesproken waar aan gewerkt wordt. Hierdoor is de coaching is niet meer vrijblijvend en deze wordt vastgelegd in gespreksverslagen.’
Melanchthon Bergschenhoek: ‘Vanuit relaties naar prestaties’
Op het Melanchthon Bergschenhoek staat samenwerking centraal. De visie van de school ‘Vanuit relaties naar prestaties’, komt terug in het onderwijs en als gevolg daarvan ook in de begeleiding van nieuwe leraren. Een vakcoach begeleidt nieuwe collega’s op bijna dagelijkse basis als vakcoach en is het aanspreekpunt voor praktische vragen. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van ‘peer-teaching’ of tandemlessen. Een ervaren docent en een nieuwe docent begeleiden dan samen een grote groep leerlingen, gewoonlijk parallelklassen. Startende leraar Robert van den Nieuwenhuizen: ‘Op deze manier zie je als starter andere invalshoeken en andere manieren van lesstof overbrengen in de praktijk. ‘
Naast bekwaamheid is ook het verwerven van de waarden van de school van zeer groot belang. Vestigingsbegeleider Rembert Slotema: ‘Een docent moet goed integreren in het ‘Scenario Bergschenhoek’. Dan is een begeleidingstraject geslaagd.’
Lees verder
Handboek begeleiding nieuwe docenten
Oosterlicht College Vianen: ‘Leren van elkaar’
Het Oosterlicht College in Vianen profileert zich als een ambitieuze school waarin ieders talent wordt benut en ieders bijdrage telt. Starters kunnen rekenen op een gedegen traject wanneer zij beginnen met lesgeven. Het Oosterlicht staat zeer positief tegenover zij-instroom, omdat deze nieuwe docenten uit andere sectoren zeer waardevolle werkervaring meebrengen. Het vastleggen en evalueren van lessen middels video-opnames is een belangrijk instrument in de begeleiding van docenten. Nieuwe docenten worden op het Oosterlicht geselecteerd op lerend vermogen en ontwikkelbaarheid. De school geeft duidelijk aan wat er verwacht wordt van de docent in deze school. Men denkt na over het inbouwen van proeflessen in de selectieprocedure. Leerlingen vullen enquêtes over de docenten in en zijn aanwezig bij sollicitatiegesprekken. Locatiedirecteur Yolanda Petermeijer: ‘Leerlingparticipatie vinden wij erg belangrijk, zij ervaren elke dag ons onderwijs en geven daardoor zinvolle feedback.’
Lees verder
Christelijk College De Populier liet methode door Universiteit van Groningen toetsen
Met name in de stad is er een enorm tekort aan goede docenten. De Populier (Den Haag) gelooft in professionalisering. Zij begeleiden hun nieuwe mensen intensief. Dat is goed voor de school omdat er daardoor meer jonge docenten blijven werken en zich verder ontwikkelen. Begeleiders van de school hebben bijna twintig vakcoaches laten opleiden door de ICLON. De directie staat volledig achter dit startersbeleid. De hele methodiek is voorgelegd aan de Universiteit van Groningen. Daar hebben ze het systeem gekoppeld aan de theorie. In de school wordt een cultuur gestimuleerd waarin docenten van elkaar leren en open staan voor feedback om zichzelf verder te ontwikkelen. Er wordt gebruik gemaakt van 360 graden feedback. De leerlingen moeten dus ook twee keer per jaar een enquête invullen over hun docenten. Dit speelt ook een rol in de beoordeling. Bij het aannemen van een docent zijn zij ook betrokken.
Docenten en begeleiders Alette Boone en Gabi Holtgrefe: ‘We hebben echt het gevoel dat we nu iets hebben dat stáát. Dat wil echter niet zeggen dat je niet blijft schaven.’
Lees verder
Veluws College: een omgeving waar docenten kunnen groeien
Het gedegen opgezette begeleidingsprogramma voor nieuwe docenten op het Veluws College komt voort uit de intrinsieke motivatie van de directie om de kwaliteit van de school te verbeteren. Met een vooruitziende blik speelt de school in op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt, door opleidingsschool te worden en te investeren in de begeleiding van zij-instromers. Intiatiefnemer en opzetter van dit beleid is senior beleidsmedewerker Frank van Lier. Hij beschikt over jarenlange ervaringen in het onderwijs in verschillende rollen en een duidelijke visie. Van Lier: ‘Ik weet wat startende leraren meemaken en ken ook de managementkant. Ik denk dat bepaalde vernieuwingen in het onderwijs niet beklijven omdat scholen overstijgende competenties vragen, terwijl zij de basisvaardigheden nog niet beheersen.’
Lees verder
Handboek begeleiding nieuwe docenten
Folder Zij-instroom Veluws College
Vrije school Zutphen: ‘Worden wie je bent’
De antroposofische gedachte van de vrije school uit zich onder andere in de verschillende vormen van onderwijs die gegeven worden. Met periodeonderwijs staat drie weken lang iedere dag hetzelfde vak centraal, vanuit een thema dat past bij de leeftijdsfase. Daarnaast zijn er vaklessen en is er veel aandacht voor kunstzinnig onderwijs. Vrije school Zutphen stoomt nieuwe docenten dus klaar voor een speciaal soort leraarschap.
Startend docent Eljo in ’t Hout: ‘Een goede docent op de vrije school is niet alleen maar een vakidioot, maar staat er voor zijn leerlingen. Ik kan me voorstellen dat als je alleen maar op het kennisniveau zit, je op de vrije school niet helemaal op je plek bent. Je moet ruimdenkend zijn en proberen om de stof op verschillende manieren aan te bieden. Als je alleen maar in je eigen straatje denkt, blijf je vastzitten.’
Lees verder
Scholengemeenschap Reigersbos Amsterdam: ‘niet apart, maar samen’
Het motto van Scholengemeenschap Reigersbos (SGR) in Amsterdam is ‘niet apart maar samen’. De openbare school in de Bijlmer is met recht een ontmoetingsplaats van de verschillende culturen en geestelijke stromingen in onze samenleving. Docenten moeten leerlingen voorbereiden op hun participatie in een multiculturele en internationale samenleving. In de begeleiding van startende docenten worden veel ‘schoolzaken’ meegenomen. Het lesgeven op SGR vraagt om specifieke competenties van leraren, die tijd kosten om te ontwikkelen. Direct bij de aanstelling krijgt een nieuwe docent een coach. Deze biedt op het gebied van pedagogisch-didactische aspecten maatwerk begeleiding aan de leraar, met een focus op zelfreflectie en feedback geven en ontvangen. Daarnaast is er binnen de sectie een begeleider die de starter ondersteund bij de vakdidactiek. Startend docent Natasha Jochems: ‘Je moet hier op school respect verdienen van de leerlingen, je kunt het niet opeisen. Het moet bij je passen. Ik ben hier helemaal op mijn plek!’
Lees verder
Fioretticollege, Lisse/Hillegom: regionale samenwerking
Wat heeft een startende leraar nodig en hoe stel je dat vast? Wat kan gezamenlijk worden aangeboden en wat individueel? In de regio Rijnstreek hebben zeven scholen voor VO, met twintig vestigingen in de regio's Leiden en de Duin- en Bollenstreek, besloten dit gezamenlijk aan te pakken met het samenwerkingsverband Regionale Opleidingschool Rijnland (ROS). Nieuwe docenten zijn hier gedurende een jaar starter. Gedurende het schooljaar zijn er voor starters verschillende plenaire momenten, zoals workshops, die deels ROS-breed worden aangeboden. Het begeleidingstraject op ROS begint met een startweek voor starters en studenten van de zeven scholen, voordat het schooljaar begint. De introductie bestaat uit twee dagen voor alle scholen samen en vervolgens een dag per school. Nieuwe personeelsleden en studenten nemen samen deel, jaarlijks levert dit ongeveer 100 deelnemers op. Opleidingscoördinator Niels de Bruin: ‘De stagescholen hebben contact gekregen en zijn samen met andere scholen de regionale opleidingsschool gestart. Samen gingen zij op zoek naar kwaliteit.’
Lees verder
Stuur door
Print deze pagina
