Word leraar in het voortgezet onderwijs
Vanuit het basisonderwijs

Vanuit het basisonderwijs

Met een pabo-diploma ben je niet bevoegd om les te geven in het voortgezet onderwijs. Maar als je de overstap wilt maken, kun je vaak al wel voor de klas. Tegelijkertijd volg je een opleiding om je lesbevoegdheid te halen.

De overstap maken
Stap je over naar het voortgezet onderwijs, dan ga je meteen aan het werk. Meestal begin je met een deeltijdaanstelling. Je hebt twee jaar de tijd om de juiste lesbevoegdheid te halen, via een lerarenopleiding in het vak dat je geeft. Op basis van je kennis en ervaring krijg je waarschijnlijk vrijstellingen - zo kun je de opleiding versneld doorlopen.

Voor 2006 afgestudeerd?
Dan heb je soms wel een (beperkte) lesbevoegdheid voor het voortgezet onderwijs:

  • Als je vóór 2006 je pabo-opleiding hebt afgerond, mag je wel begeleiding geven aan leerlingen met een indicatie in het leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs.
  • Met een diploma van de voorloper van de pabo, de Pedagogische Academie (tot 1986), mag je Nederlands geven in het vmbo en het praktijkonderwijs. Op je getuigschrift moet dan wel de bevoegdheid 'Nederlands 3e graads' vermeld staan.

Kortom: het voortgezet onderwijs biedt kansen. Ook als je nog niet de juiste lesbevoegdheid hebt. Zo’n overstap vraagt wel wat van je. Wil je weten wat je te wachten staat als je vanuit het basisonderwijs overstapt naar het voortgezet onderwijs? Bekijk het stappenplan.

Stappenplan

FAQ uit/inklappen stap 1 - kijk of het voortgezet onderwijs echt iets voor je is

Probeer zoveel mogelijk te weten te komen over wat het betekent om leraar te worden, met name in het vak waarvoor je wilt solliciteren. Bezoek scholen, praat met leraren, leerlingen, andere overstappers… Bied jezelf aan als gastdocent en ervaar hoe het is om in het voortgezet onderwijs voor de klas te staan. En beantwoord dan – eerlijk – de vraag of het vak bij je past.

Bedenk dat het voortgezet onderwijs anders is dan in het basisonderwijs. Adolescenten verschillen echt van kinderen tot 12 jaar. Ze zijn mondiger, onafhankelijker, soms onvoorspelbaar. En ze kijken heel anders tegen hun leraren aan. Het zijn niet altijd lieverdjes. Maar: je krijgt er veel voor terug. Waardering, afwisseling, het gevoel dat jouw werk iets betekent voor anderen. Je leert meer over wat er leeft in de wereld van jongeren, over je eigen capaciteiten en je grenzen. Je ontwikkelt nieuwe vaardigheden en je specialiseert je in je vakgebied. Kortom: je maakt een nieuwe carrièrestap.

Bedenk ook dat je als leraar in het voortgezet onderwijs veel meer doet dan alleen voor het bord staan. Nog meer dan in het basisonderwijs heb je zowel tijdens als buiten lesuren een coachende en begeleidende rol. Met een team van collega’s ben je verantwoordelijk voor een groep leerlingen. Je denkt mee over nieuwe lesprogramma’s en maakt gebruik van moderne leermiddelen, zoals de elektronische leeromgeving. Ook verricht je coördinerende taken en gaat je aandacht uit naar het organiseren van buitenschoolse activiteiten. Leraar is een veelzijdig beroep, waarin je veel van jezelf kwijt kunt.

FAQ uit/inklappen stap 2 - ga na of je het aankunt

Stel: je vindt een baan in het voortgezet onderwijs. In veel gevallen sta je dan meteen voor de klas. Vooral in het begin is dat zwaar. Bereid je daarop voor. Náást deze praktijkervaring moet je ook nog het leertraject volgen om je lesbevoegdheid te halen. Natuurlijk neem je ervaring mee uit je tijd als leerkracht op een basisschool. Maar je zult veel tijd moeten investeren in het uitbreiden van je kennis en het volgen van de opleiding. Kun je daarvoor de tijd en energie vrijmaken?

FAQ uit/inklappen stap 3 - solliciteer

Denk je dat het voortgezet onderwijs iets voor je is? En denk je ook dat je het aankunt? Ga solliciteren! Dat kan direct bij een school, via vacaturesites, door je aan te melden bij een bemiddelingsorganisatie voor doorstromers… Onder het kopje ‘Arbeidsmarkt’ elders op deze website vind je meer informatie. Het kan zijn dat een geschiktheidsonderzoek deel uitmaakt van de sollicitatieprocedure. Dat verschilt van school tot school.

FAQ uit/inklappen stap 4 - maak duidelijke afspraken over je opleidingstraject

Je hebt gesolliciteerd, en de school en jij zijn allebei enthousiast. Je krijgt dan een tijdelijk contract, vaak in deeltijd. Op basis van het geschiktheidsonderzoek en/of het sollicitatiegesprek stel je een opleidingstraject samen om je onderwijsbevoegdheid te halen. Dat doe je samen met de school en met de lerarenopleiding. Het is belangrijk dat je goede afspraken maakt. Zodat jullie allemaal weten waar je aan toe bent. Waarover je afspraken kunt maken?

  • Over de uren die je besteedt aan lesgeven en aan je eigen opleiding - worden je opleidingsuren doorbetaald of volg je de studie in je eigen tijd?
  • Over de begeleiding die je vanuit school krijgt – vooral in het begin is het belangrijk dat je niet ‘aan je lot wordt overgelaten’.
  • Over wie wat aan opleiding betaalt – denk ook aan de tegemoetkoming die je tot je 30e van de IB-Groep kunt krijgen, en de mogelijkheid om opleidingskosten af te trekken van de belasting.